گروه زبان و ادبیات عربی شورای بررسی متون پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با همکاری انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی و انجمن علمی نقد ادب عربی ایران «نشست تخصصی بررسی وضعیت و فرایند نقد کتب دانشگاهی رشته زبان و ادبیات عربی» را در روز چهارشنبه 4 اسفندماه 1395 در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار کرد.

این نشست با محورهای: «1. ارزیابی ابزارهای نقد و بررسی متون (فرم داوری، فرم جمع بندی، فرم نقد مقاله) 2. نقش اعضای هیئت علمی در ارتقای اخلاق و فرهنگ نقد 3. نقش استادان و گروه­های عربی در ارتقای نقد متون درسی دانشگاهی 4. ارزیابی روش­های نقد متون درسی دانشگاهی 5. آسیب شناسی نقد در حوزه زبان و ادبیات عربی» با حضور حدود 50 استاد برجسته رشته­ی زبان و ادبیات عربی، از ساعت 8 صبح آغاز و 17 عصر خاتمه یافت.

برنامه­های نشست عبارت بود از: «1. سخنرانی رئیس گروه عربی شورای بررسی متون در خصوص نقش شورا در ارتقای نقد 2.سخنرانی پیرامون معیارهای نقد و بررسی کتب دانشگاهی؛ بایدها و نبایدها 3. نشست نقدِ نقد کتاب­های «النقد والناقدون في الأدب العربي» و «الأدب المقارن (دراسات نظرية وتطبيقية)» با حضور مؤلفان و ناقدان 4. تکریم داوران گروه زبان و ادبیات عربی شورای بررسی متون».

در بخش اول پس از قرائت آیاتی چند از کلام وحی، از ساعت 9 صبح الی 10:30 جناب آقای دکتر عیسی متقی زاده (رئیس گروه زبان و ادبیات عربی شورای بررسی متون) مطالبی ارزشمند در خصوص نقش شورای بررسی متون در ارتقای فرهنگ نقد در گروه­های عربی دانشگاه­ها ارائه کردند؛ چیستی نقد متون درسی، چرایی آن، اهداف و رویکردها از مهم ترین مباحث مطرح شده در این بخش بود. ایشان در بخش دوم سخنان خویش به ارائه­ی گزارشی اجمالی در خصوص فعالیتهای گروه عربی شورا از آغاز تاکنون پرداختند. در این گزارش مشخص شد که گروه عربی شورا از شروع فعالیت­های خویش تاکنون، علاوه بر نقد و بررسی بیش از 350 کتاب و 60 مقاله­ی علمی پژوهشی، 11 کارگاه، نشست تخصصی و همایش برگزار کرده است. چاپ دو نقدنامه و آماده­سازی چهار نقدنامه و چاپ حدود 60 مقاله­ی علمی پژوهشی در پژوهشنامه انتقادی، مجله کاوشنامه ادبیات تطبیقی، مجله نقد ادب عربی و انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی از دیگر فعالیت­های گروه زبان و ادبیات عربی شورا بود که دکتر متقی زاده به تبیین آنها پرداخت.

از ساعت 11 الی 12:30 ظهر جناب آقای دکتر محمد حسن زاده (دبیر کمیته برنامه­ریزی علم اطلاعات و دانش شناسی وزارت علوم) به سخنرانی در خصوص «نقد دانشگاهی؛ بایدها و نبایدها» پرداختند. ایشان ضمن ارائه تعریفی دقیق از نقد، مباحثی از قبیل چرایی نقد، انواع نقد، مراحل نقد، اجزای نقد، ویژگی­های نقد سازنده، بایدهای نقد، نبایدهای نقد، شاخص­های نقد و معیارهای نقد شکلی و محتوایی را بیان کردند. در حین این سخنرانی، شرکت کنندگان نیز مشارکت داشتند و سؤالاتی در خصوص نقد کتاب مطرح کردند.

در برنامه­ی بعد از ظهر نشست، دو نشست تخصصی نقدِ نقد کتاب برگزار شد. در نشست اول، کتاب «الادب المقارن (دراسات نظریة وتطبیقية) اثر استاد ارجمند گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه تربیت مدرس جناب آقای دکتر خلیل پروینی با حضور ناقد محترم جناب آقای دکتر فرهاد رجبی (دانشیار گروه عربی دانشگاه گیلان) در یک جلسه­ی یک و نیم ساعته به نقد گذاشته شد. مدیریت این جلسه به عهده استاد ارزشمند گروه عربی شورا جناب آقای دکتر ابوالحسن امین مقدسی بود. در این نشست ابتدا جناب آقای دکتر پروینی به معرفی اجمالی کتاب، اهداف تألیف کتاب، و تشکر از ناقدان محترم کتاب پرداختند و سپس دکتر رجبی نکاتی چند از موارد قوت کتاب را بیان کردند و در مرحله­ی بعد نقاط ضعف محتوایی کتاب را بیان کردند. از مهم ترین مباحث مطرح شده در این نشست، نقد نظریه­ی ادبیات تطبیقی اسلامی بود که مشارکت شرکت کنندگان در نشست را نیز به همراه داشت؛ در این خصوص نظرات متعددی چه در نفی و چه در تأیید این نظریه ارائه شد. در پایان این نشست، دکتر خلیل پروینی ضمن تشکر و قدردانی از برگزارکنندگان این نشست، برخی از ایرادات وارده به کتاب را پذیرفتند و برخی را با ارائه­ی دلایل نپذیرفتند و مقرر شد که برخی از اشکالات را در چاپ بعدی کتاب برطرف کنند.

شایان ذکر است در این بخش از نشست، جناب آقای دکتر قبادی ریاست محترم شورای بررسی متون و کتب علوم انسانی نیز حضور داشتند.

در نشست دوم، کتاب «النقد والناقدون فی الادب العربی» اثر ارزشمند استاد ارجمند رشته­ی زبان و ادبیات عربی دانشگاه کرمانشاه جناب آقای دکتر علی سلیمی با حضور ناقدان محترم جناب آقایان دکتر علی بیانلو و دکتر روح الله صیادی نژاد به بوته­ی نقد گذاشته شد. مدیریت این جلسه نیز به عهده استاد گرانقدر گروه عربی شورا جناب آقای دکتر فرامرز میرزایی بود. در این نشست نیز ابتدا کتاب مذکور توسط مؤلف معرفی اجمالی شد و سپس دو ناقد به ارائه­ی نظرات خویش در خصوص نقاط ضعف و قوت کتاب در دو بخش شکل و محتوا پرداختند. یکی از مهم ترین موضوعات و چالشهای موجود در کتاب که توسط ناقدان محترم ارائه شد، نوآوری کتاب بود که ناقدان بر این باور بودند که کتاب حاضر نوآوری خاصی ندارد، اما دکتر سلیمی نوآوری کتاب را در تسهیل موضوعات نقد ادبی برشمردند و هدف خویش از تألیف این کتاب را تسهیل نقد ادبی برای دانشجویان دانستند. در مجموع دکتر علی سلیمی برخی از نظرات داوران را پذیرفتند و مقرر شد که در چاپ بعدی کتاب آن نظرات را اعمال نمایند و بخش­هایی را نیز به کتاب اضافه کنند.

در بخش پایانی نشست، طبق برنامه، به تکریم داوران شایسته و گرانقدر گروه عربی شورای بررسی متون که در سال­های قبل زحمت داوری کتب مختلف رشته­ی زبان و ادبیات عربی را متحمل شده­اند، پرداخته شد. به همین منظور، سپاس­نامه­هایی توسط رئیس گروه عربی شورای بررسی متون، دبیر گروه و برخی از استادان گروه زبان و ادبیات عربی شورا به داوران محترم تقدیم شد.